مخراج کاری یا نگین کاری چیست ؟

مخراج کاری یا مرصع کاری یا نگین کاری و یا جواهرنگاری به عمل نشاندن سنگ یا نگین بر روی اشیاء تزئینی و قیمتی و یا ظروف و زیورآلات می گویند.

مُرصع کاری و تاریخچه آن

تاریخچه هنر مرصع کاری به هزاران سال پیش برمی گردد و نمونه این آثار را می توان در موزه ها و گالری های صاحب نام و یا مجموعه داران چنین آثاری یافت کرد که نشان دهنده مهارت و تبحر هنرمندان این رشته هنری/صنعتی می باشد.

آثاری مانند تاج ها، سلاح های سلاطین و امرا و بزرگان، جامها، کاسه ها، صندوق و صندوقچه، نشان و مدال ها، ظروف و همچنین زیورآلات ، محصول ایده، خلاقیت، تکنیک و تبحر هنرمندان این عرصه می باشد که البته همانند هنرهای دیگر و به رسم آن روزگار، این تکنیک ها سینه به سینه و از پدر به فرزند و ندرتا از استاد کار به شاگرد مطمئن و قابل اعتماد رسیده است.

 از دوره های هخامنشیان، اشکانیان و ساسانیان آثاری مانند زیورآلات، جامها، کاسه ها، مدالها و…..یافت شده است که نشان دهنده تبحر هنرمندان آن دوران ساسانی در ساخت مرصع زیور آلات و تزئین آنها با هنر قلم زنی – سیاه قلم – جانده (جون ده) کاری رو به کمال و زیبایی سوق داشته است.

مخراج کاری | مرصع کاری | نگین کاری

• در هنر جواهرسازی زمان اجرایی مخراج کاری یا سوارکردن سنگ پس از آماده شدن زیور آغاز می شود که به چهار روش انجام می شود:
• چنگی
• کاسه ای
• ریلی
• قلم خور
• البته امروزه روشهای ماشینی دیگری ابداع شده که در زیر مجموعه مخراج کاری و مُرصع کاری بکار می رود.

پس از ورود اسلام و به دلیل اینکه در دین اسلام استفاده و استعمال ظروف نقره و طلا مکروه شناخته شد، صنعتگران و هنرمندان آن دوران تلاش نمودند با ساخت اشیایی از قبیل جای دعا، قاب قرآن زیورآلات و….هنر مرصع کاری خود را عرضه بدارند و مهمتر از آن سعی در حفظ تکنیک، رسم و سنت قدیمی مرصع کاری نمایند و قوانین مذهبی هم محفوظ بماند.
به همین ترتیب در طول سالیان با کمی پیشرفت تا قرون هفده و هجده هنر مرصع کاری در طبقه اشراف و بزرگان زنده و جاری ماند.
از قرن نوزدهم شاهد ظهور خلاقیت و تکنیک های متفاوت طراحی و اجرای جواهرسازی و مخراج کاری (مرصع کاری) بوده ایم که این تحول و نوگرایی به دلیل پاسخگویی به احساس نیاز طبقه متوسط جامعه که ثمره ی انقلاب صنعتی بوده است، می باشد.

نیاز هایی که با معرفی مدلهای جدید توسط طراحان، هنرمندان ، جواهرسازان با استعداد آن زمان پاسخ داده شد.
نمادهایی مانند گلها و حیوانات و تکنیک هایی ریزه کارانه نقش مهم و پررنگی در این دوره و پیشرفت روز افزون هنر مخراج کاری از آن پس حاصل تلاش برای ارضای نیاز جامعه و افراد در آن زمان می باشد.

مخراج کاری | مرصع کاری | نگین کاری

آموزش نگین کاری

از هزاران سال پیش سوار کردن نگین بر روی زیور آلات و ظروف تزئینی در ایران مصر هندوستان و مناطق بین النهرین رواج داشته است.
خوشبختانه امروزه به دلیل وجود تعدد علاقه مندان این هنر و رسانه های جمعی فعال و همینطور بر خلاف گذشته که این هنر محصولاتش در اختیار قشر خاصی از افراد و طبقه اشرافی جوامع بود.
علاقه مندان به یادگیری نگین کاری به  آسانی  می توانند از طریق  آموزشگاه  ها و موسسات هنری با دیدن آموزش نگین کاری به ساخت زیورآلات و اشیاء زینتی اقدام نمایند.
مرکز تخصصی آموزش جواهرسازی و مخراج کاری ، تصویرگران پویا اندیش با کادری مجرب آماده ارائه خدمات به علاقه مندان در این زمینه است.

سوالات متداول مخراج کاری

مخراج کاری چیست ؟
مخراج کاری هنر و صنعت تراشیدن و حکاکی فلزات گرانبها مانند طلا، نقره یا مس است. در این فرایند، جواهرساز یا هنرمند بخش‌هایی از فلز را برای ایجاد طرح‌ها و اشکال خاص برش می‌دهد و غالباً برای تزئین زیورآلات یا اشیاء کاربردی استفاده می‌شود.

چطور مخراج کاری روی طلا یا نقره انجام می‌شود؟
در این فرآیند، با استفاده از ابزارهای دقیق، قسمتی از فلز از قطعه اصلی برداشته می‌شود تا طرحی خاص یا فضای خالی برای قرار دادن سنگ‌های قیمتی، الماس یا رنگ‌های دیگر ایجاد شود.

چرا مخراج کاری در جواهرسازی اهمیت دارد؟
مخراج کاری به جواهرات جلوه خاصی می‌بخشد و باعث می‌شود تا سنگ‌های قیمتی یا جواهرات در ترکیب با فلزات گرانبها، زیباتر و جذاب‌تر به نظر برسند.

آیا مخراج کاری تنها برای زیورآلات استفاده می‌شود؟
خیر، این هنر در تولید اشیاء زینتی دیگر مانند قاب عکس، آینه، دستبند، گردنبند و حتی وسایل کاربردی مثل سینی‌ها یا ساعت‌های جیبی نیز کاربرد دارد.

چطور می‌توان از مخراج کاری برای جواهرات استفاده کرد؟
با ایجاد فضاهایی برای نصب سنگ‌های قیمتی، جواهرساز می‌تواند این سنگ‌ها را در طرح‌های دقیق و هماهنگ قرار دهد تا جلوه جواهر بیشتر شود.

چه ابزارهایی برای مخراج کاری استفاده می‌شود ؟
ابزارهای دقیق و ظریفی مانند سوهان، چاقوی مخراج کاری، قلم و دستگاه‌های میکروسکوپی برای ایجاد جزئیات دقیق و ظریف در طرح‌ها استفاده می‌شوند.

آیا مخراج کاری به مهارت و تجربه زیادی نیاز دارد؟
بله، این هنر نیاز به دقت و مهارت بالا دارد. هنرمند باید بتواند با ابزارهای مختلف کار کند و از نظر طراحی و زیبایی‌شناسی تصمیمات درست بگیرد.

چطور می‌توان در مخراج کاری طرح‌های مختلف را اجرا کرد؟
با استفاده از نقشه‌های دقیق یا طرح‌های دیجیتال، هنرمند می‌تواند با ابزارهای مختلف طرح‌های پیچیده را بر روی فلز پیاده کند.

آیا مخراج کاری محدود به فلزات گرانبهاست؟
در اصل این هنر بیشتر برای فلزات گرانبها کاربرد دارد، اما می‌توان از آن برای فلزات دیگر نیز استفاده کرد، اگرچه نتیجه نهایی کمتر درخشان خواهد بود.

چطور مخراج کاری در دنیای مدرن تغییر کرده است؟
امروزه با استفاده از تکنولوژی‌های پیشرفته مانند لیزر و دستگاه‌های CNC، بسیاری از فرآیندهای مخراج کاری دقیق‌تر و سریع‌تر انجام می‌شود، ولی همچنان هنر دستی و ظریف در این صنعت باقی مانده است.

آیا می‌توان از مخراج کاری برای بهبود کیفیت جواهرات استفاده کرد؟
بله، با استفاده از مخراج کاری می‌توان جواهرات را شکیل‌تر و با طرح‌های منحصر به فرد‌تر ساخت . این کار به ارزش هنری و مالی جواهر افزوده و جلوه خاصی به آن می‌دهد.

چطور مخراج کاری در تاریخ جواهرسازی اهمیت داشته است؟
مخراج کاری از قرن‌ها پیش در ساخت جواهرات و اشیاء قیمتی مورد استفاده قرار گرفته و در بسیاری از فرهنگ‌ها به عنوان یک هنر شناخته شده است. این هنر به جواهرات ظاهر خاصی می‌بخشد که در هیچ نوع دیگر از ساخت جواهر نمی‌توان به دست آورد.

آیا مخراج کاری تنها برای سنگ‌های قیمتی استفاده می‌شود؟
نه، علاوه بر سنگ‌های قیمتی، می‌توان از فلزات رنگی یا مواد دیگر مانند شیشه، صدف و مروارید نیز برای تزیین اشیاء و جواهرات با مخراج کاری استفاده کرد.

آیا مخراج کاری فرایندی زمان‌بر است؟
بله، این فرایند معمولاً زمان‌بر است ، زیرا نیاز به دقت و ظرافت بالا دارد. گاهی ممکن است این فرآیند از چند ساعت تا چند روز به طول بیانجامد، بسته به پیچیدگی طراحی و نوع مواد مورد استفاده.